Afvallen met GLP-1: Mounjaro, Wegovy en Ozempic

Wat zijn GLP-1-middelen en hoe werken ze?

GLP-1-middelen bootsen een darmhormoon na dat na het eten vrijkomt. Ze remmen de eetlust in de hersenen, vertragen de maaglediging en versterken de afgifte van insuline op het moment dat de bloedsuiker stijgt. Het gevolg is dat u eerder verzadigd bent, langer verzadigd blijft en minder eet zonder dat u daar voortdurend op hoeft te letten.

In Nederland worden drie werkzame stoffen het meest gebruikt: semaglutide, liraglutide en tirzepatide. Tirzepatide grijpt naast de GLP-1-receptor ook aan op de GIP-receptor. Alle drie worden onder de huid gespoten, semaglutide en tirzepatide wekelijks, liraglutide dagelijks. Van semaglutide bestaat ook een tabletvorm voor diabetes type 2.

Belangrijk is wat deze middelen niet doen. Ze vervangen geen voedingspatroon en geen beweging. In alle onderzoeken werden ze gegeven bovenop begeleiding op leefstijl, en het gewichtsverlies houdt alleen aan zolang het middel wordt gebruikt. Verlies van spiermassa is een reëel aandachtspunt: voldoende eiwit en krachttraining horen bij de behandeling.

Ongeopende pennen bewaart u in de koelkast. Een pen die in gebruik is, mag volgens de bijsluiter meestal een beperkte periode buiten de koelkast blijven. Houd daarvoor de bijsluiter van uw eigen middel aan, want die termijn verschilt per preparaat.

Mounjaro, Wegovy, Saxenda en Ozempic: wat is het verschil?

Het verschil zit in de werkzame stof en in waarvoor het middel is geregistreerd. Ozempic bevat semaglutide en is geregistreerd voor diabetes type 2, niet voor gewichtsverlies. Wegovy bevat dezelfde stof in een ander doseerschema en is wel geregistreerd voor gewichtsbeheersing. Saxenda bevat liraglutide en wordt dagelijks toegediend. Mounjaro bevat tirzepatide en is geregistreerd voor diabetes type 2 en voor gewichtsbeheersing.

Dat onderscheid is meer dan een formaliteit. Wie Ozempic gebruikt om af te vallen, gebruikt het buiten de registratie om. Dat gebeurt in de praktijk, maar het betekent dat de dosering, de opbouw en de veiligheidsgegevens niet voor dat doel zijn beoordeeld, en het draagt bij aan tekorten voor mensen met diabetes.

Er bestaat geen middel dat voor iedereen het gunstigst uitpakt. In vergelijkend onderzoek laat tirzepatide gemiddeld het grootste gewichtsverlies zien, gevolgd door semaglutide en daarna liraglutide, maar een gemiddelde uit een onderzoek is geen persoonlijk advies. Verdraagbaarheid, bestaande aandoeningen, andere medicatie, beschikbaarheid en de vraag of u wekelijks of dagelijks wilt injecteren wegen in een individuele afweging vaak zwaarder dan het gemiddelde effect.

Voor wie is een GLP-1-behandeling bedoeld?

De middelen die voor gewichtsbeheersing zijn geregistreerd, zijn bedoeld voor volwassenen met obesitas, en daarnaast voor mensen met overgewicht die er een gewichtsgerelateerde aandoening bij hebben, zoals hoge bloeddruk, slaapapneu, artrose, prediabetes of een ongunstig cholesterolprofiel. De registratie legt die grens bij een BMI van 30 en bij een BMI van 27 met zo'n bijkomende aandoening.

Een BMI alleen zegt niet alles. Bij veel spiermassa overschat de maat het vetweefsel, en bij ouderen onderschat hij het juist. Daarom kijkt een arts ook naar buikomvang, gewichtsverloop, eerdere pogingen, eetpatroon, slaap, medicatie die gewichtstoename geeft en naar oorzaken zoals een traag werkende schildklier.

De behandeling is niet bedoeld voor cosmetisch gewichtsverlies bij een normaal gewicht, niet voor zwangeren of vrouwen met een zwangerschapswens, en niet voor mensen met een eetstoornis in de voorgeschiedenis zonder begeleiding daarvoor. Bij diabetes type 1 hebben deze middelen geen plaats als vervanging van insuline.

Een eerste start vraagt gegevens die een vragenlijst zelden compleet oplevert: recent gewicht en lengte, bloeddruk, bloedonderzoek en een overzicht van uw medicatie. Ontbreken die, dan is een beoordeling bij de huisarts de logische eerste stap.

Bijwerkingen van GLP-1-middelen

De bijwerkingen zijn vooral maag- en darmklachten: misselijkheid, braken, diarree, verstopping, boeren, buikpijn en een vol gevoel. Ze komen het vaakst voor in de eerste weken en na elke dosisverhoging, en nemen bij de meeste mensen af. Kleinere porties, minder vet eten, langzaam eten en voldoende drinken helpen. De opbouw in stappen is er juist om deze klachten te beperken; sneller opbouwen dan het schema aangeeft levert vooral meer klachten op.

Minder vaak komen galstenen en galblaasontsteking voor, wat samenhangt met snel gewichtsverlies. Alvleesklierontsteking is zeldzaam maar ernstig: aanhoudende hevige bovenbuikpijn die naar de rug uitstraalt, met misselijkheid, is een reden om direct contact op te nemen met een arts of de huisartsenpost.

Bij mensen met diabetes die daarnaast insuline of een sulfonylureumderivaat gebruiken, kan de bloedsuiker te laag worden; die medicatie moet dan worden bijgesteld. Bij bestaande diabetische retinopathie is extra oogcontrole nodig, omdat een snelle daling van de bloedsuiker de netvliesafwijkingen tijdelijk kan verergeren.

In dierproeven bij knaagdieren werden C-celtumoren van de schildklier gezien; de Europese productinformatie acht de betekenis daarvan voor mensen gering, maar sluit die niet volledig uit. De enige contra-indicatie die zij noemt is overgevoeligheid voor de werkzame stof of een hulpstof, en bij een reeds bestaande schildklieraandoening geldt voorzichtigheid. Bij een medullair schildkliercarcinoom of het syndroom MEN 2 in de eigen voorgeschiedenis of in de familie schrijven wij deze middelen niet voor; dat is onze eigen keuze. Uitdroging door aanhoudend braken of diarree kan bovendien de nierfunctie belasten.

Wat kost een behandeling en wat betaalt de verzekering?

De prijs van het middel zelf hangt af van de stof, de dosering en de apotheek waar u het haalt. Wij noemen die prijs bewust niet, omdat een geneesmiddel op recept in Nederland niet aan het publiek mag worden aangeprezen. De actuele prijzen kunt u opvragen bij elke apotheek of opzoeken op medicijnkosten.nl.

Vergoeding is aan strikte voorwaarden gebonden. Voor gewichtsbeheersing geldt een beperkte regeling met eigen criteria, terwijl bij diabetes type 2 andere voorwaarden gelden. In de praktijk betaalt het merendeel van de gebruikers het middel zelf. Wat in uw geval opgaat, weet alleen uw eigen zorgverzekeraar; vraag het na voordat u begint, want een behandeling die u niet kunt volhouden levert weinig op.

Houd daarnaast rekening met het eigen risico van 385 euro. Dat geldt niet voor huisartsenzorg, maar wel voor onder meer bloedonderzoek dat op verzoek van een arts in een laboratorium wordt gedaan.

Een beoordeling bij ons voor het voortzetten van een lopende behandeling kost 29,90 euro, met voorrang 9,90 euro extra. Dat bedrag dekt de medische beoordeling, niet de afgifte van een document. Wijst de arts op medische gronden af, dan betalen wij het terug. Levert u gevraagde gegevens niet aan, dan geldt de beoordeling als verricht en volgt geen terugbetaling.

Wat gebeurt er als u stopt?

Het effect houdt aan zolang het middel wordt gebruikt. Na het stoppen keert de eetlust terug en neemt het gewicht bij de meeste mensen weer toe; in vervolgonderzoek kwam een groot deel van het verloren gewicht binnen ongeveer een jaar terug, samen met een deel van de gunstige effecten op bloeddruk en bloedvetten. Dat is geen persoonlijk falen, maar de manier waarop het lichaam op gewichtsverlies reageert.

Praktisch betekent het dat een GLP-1-behandeling meer op bloeddrukmedicatie lijkt dan op een kuur. Wie stopt, doet er verstandig aan dat gepland te doen: geleidelijk afbouwen in overleg, extra aandacht voor eiwit en krachttraining om spiermassa te behouden, en het gewicht een tijd blijven volgen zodat een stijging vroeg wordt opgemerkt.

Ook onbedoeld stoppen komt voor, bijvoorbeeld door leveringsproblemen. Val in dat geval niet terug op een ander middel of een andere dosis op eigen initiatief. Overleg met uw arts of apotheek welke omzetting verantwoord is, want de doseringen van de verschillende stoffen zijn niet uitwisselbaar.

Wanneer is een GLP-1-middel niet geschikt?

Bij een medullair schildkliercarcinoom in de voorgeschiedenis of in de familie en bij het syndroom MEN 2 schrijven wij deze middelen niet voor. Ook een doorgemaakte alvleesklierontsteking, ernstige maag- en darmaandoeningen zoals gastroparese en een ernstig verminderde nierfunctie zijn redenen om ervan af te zien of eerst nader onderzoek te doen.

Zwangerschap, zwangerschapswens en borstvoeding zijn tegenindicaties. Vrouwen die zwanger willen worden, wordt geadviseerd het middel ruim van tevoren te stoppen; overleg over die termijn met uw arts. Voor mensen onder de achttien gelden aparte regels en is behandeling een zaak voor de kinderarts.

Er zijn ook situaties die geen absolute tegenindicatie vormen, maar wel extra beoordeling vragen: een actieve eetstoornis, ernstige psychische klachten, gebruik van insuline of een sulfonylureumderivaat, en een geplande operatie onder narcose, omdat de vertraagde maaglediging invloed heeft op de nuchterheid voor de ingreep. Meld het gebruik daarom altijd bij de anesthesioloog.

Middelen die u niet via een apotheek heeft betrokken, vormen een apart risico. Bij nagemaakte pennen zijn in Europa vergiftigingen met insuline gemeld. Een middel zonder herleidbare herkomst hoort niet in uw lichaam.

Hoe verloopt een aanvraag bij ons?

Ons model is een medische vragenlijst met een beoordeling door een arts. Er is geen videoconsult, geen telefonische afspraak en geen gesprek met een arts; u vult schriftelijk in wat de arts nodig heeft en die beoordeelt het daarna. Dat onderscheidt ons van aanbieders die een gesprek aanbieden, en het betekent ook dat u volledig en eerlijk moet invullen, want de arts kan niet terloops doorvragen.

Draagt de beoordeling, dan stelt de arts een recept op volgens de bijlage van richtlijn 2012/52/EU. U ontvangt dat document als PDF per e-mail en neemt het mee naar elke apotheek in Nederland, samen met een geldig identiteitsbewijs. Er is geen pincode bij betrokken; de apotheek herkent het document aan de gegevens die de richtlijn voorschrijft.

De apotheker beoordeelt zelf of hij aflevert en mag om aanvullende informatie vragen. Beoordeeld wordt bij MEDINOW door lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301. Hij is niet opgenomen in het Nederlandse BIG-register en werkt als zelfstandige arts uit een andere lidstaat van de Europese Unie. Medisch gecontroleerd op 29 augustus 2026 door lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301, artsenkamer in Olsztyn.